A cohesión textual. Unha aproximación

A cohesión textual. Unha aproximación. Algúns exemplos están adaptados de XABIER MOURIÑO: Curso de técnicas de expresión escrita, Tambre.

A cohesión

  Que é a cohesión textual?:

É unha propiedade que teñen os textos. Refírese á necesaria relación entre os elementos (palabras, frases, oracións e parágrafos).

É a propiedade máis importante dun texto

Un texto ten varias propiedades, todas importantes: adecuación (rexistro axeitado), coherencia (cantidade, claridade e orde das ideas), corrección (axuste ás regras gramaticais e presentación, ademais da cohesión. Mais, se falta esta, o escrito non pasa de ser unha lista inconexa de elementos e a interpretación faise moi difícil.

A ver... eh?

San Leonardo quería fundar un mosteiro. San Leonardo foille pedir un anaco de terra ao rei. O rei ofreceu a San Leonardo todo un reino. San Leonardo rexeitou o reino. San Leonardo dixo que só quería a terra que puidese percorrer o asno de San Leonardo nunha noite. Tense a San Leonardo como patrón dos burros e dos asnos. Todo o mundo invoca a San Leonardo para que San Leonardo vele pola saúde dos burros e dos asnos.

A ver... uf!

 Contan que San Leonardo quería fundar un mosteiro. e, para iso, San Leonardo foille pedir un anaco de terra ao rei. O rei O monarca ofreceulle a San Leonardo todo un reino., pero San Leonardo o santo rexeitouno o reino. San Leonardo e dixo que só quería a terra que puidese percorrer o seu asno de San Leonardo nunha noite. Por esa razón, tense a San Leonardo como patrón dos burros e dos asnos. e todo o mundo o invoca a San Leonardo para que San Leonardo vele pola saúde dos burros e dos asnos destes animais.

A ver... ah!

 Contan que San Leonardo quería fundar un mosteiro e, para iso, foille pedir un anaco de terra ao rei. O monarca ofreceulle todo un reino, pero o santo rexeitouno e dixo que só quería a terra que puidese percorrer o seu asno nunha noite. Por esa razón, tense a San Leonardo como patrón dos burros e dos asnos e todo o mundo o invoca para que vele pola saúde destes animais.

De que falamos entón realmente?

Se nos fixamos no texto anterior, era necesario introducir:

-          Mecanismos de tipo gramatical: palabras que conectan as ideas. Por exemplo: Pero.

-          Mecanismos de tipo léxico: sobre todo palabras que substitúen outras. Como: o monarca, seu... 

Principais mecanismos gramaticais

Conectores e marcadores textuais:

- de orde (En primeiro lugar, A seguir, Para rematar,...)

- aditivos para engadir ideas (Ademais, Igualmente,...)

- opositivos para contrastar (Pero, Aínda así,...)

- etc.

Tamén é importante a puntuación para separar as distintas partes do texto.

Principais mecanismos léxicos

De repetición do dito mediante a substitución: pronomes, adverbios de lugar, sinónimos, hiperónimos, expresións equivalentes... ► rexeitouno o reino ► dos burros e dos asnos destes animais

De repetición das propias palabras. Certa repetición é precisa nun texto, pero debe evitarse o abuso coa substitución. ► Contan que San Leonardo... (...) Tense a San Leonardo...

De supresión: a elipse. ► ...para que San Leonardo vele...

EXERCICIO:

Como mellorarías este texto?

Deixa a landra en auga morna durante unha noite. Coloca unha manda de pedriñas no fondo da maceta. Enche uns dous terzos da maceta. Cubre a maceta cunha pouca terra. Coloca unha bolsa de plástico sobre a maceta. Ata a bolsa á maceta. A landra estará húmida. Pon a maceta nun lugar soleado. Retira a bolsa da maceta cando a landra teña gromos. Trasplanta a planta no outono.

PROPIEDADES TEXTUAIS

Os textos teñen propiedades básicas como:

1) ADECUACIÓN ao contexto e á intención comunicativa

FACTORES que determinan a adecuación:

1) O RECEPTOR: marcará o grao de familiaridade, o tratamento e o rexistro a empregar. (Tipos de REXISTRO: Formal: utilización coidada da lingua, Coloquial: propio de situacións máis familiares)

2) INTENCIÓN COMUNICATIVA CLARA (convencer, informar, solicitar...): determinará o tipo de texto (divulgativo, especializado, xeral, específico). 

3) O ENFOQUE DO TEMA: divulgativo, especializado, xeral, específico...

4)  A CANLE OU SOPORTE PARA TRANSMITIR A INFORMACIÓN (escrita ou oral)

Para construír de modo correcto un texto tendo en conta a adecuación, debemos fixarnos en todas as circunstancias que rodean ao acto de comunicación: que tipo relación teño co receptor, que quero transmitirlle, para que, onde e como o escribo, que nivel de linguaxe é o  máis apropiado, por que canle vou transmitir a mensaxe, etc.  Por ex. Sería adecuado nunha conversa telefónica dicir: “Levei un golpe aquí” ? 
 

CARACTERÍSTICAS:

 Extensión adecuada á situación comunicativa : un anuncio ofrecéndome para dar clases particulares debe ser breve.

·  Adaptación do  emisor ao receptor: creación de textos expositivos divulgativos  para non iniciados nun tema.

·  A idoneidade respecto á situación espazo-temporal na que  se produce: nun enterro, ton grave na expresión do pésame.

·  Acomodación á finalidade para a que elaboramos o texto: se  pedimos un favor, facelo de forma amable.

·  Aceptación das normas do grupo social: respecto dos tabús ou elección das palabras segundo os valores connotativos dun grupo

·  Adaptación ao nivel de lingua no que se desenvolve a comunicación:  nivel formal, coloquial, ou vulgar á hora de contar chistes.

·  Respecto das normas de cortesía.

2) COHERENCIA entre as ideas que se desenvolven.

Fai referencia á selección e organización da información. Hai que ter en conta:

a) A CANTIDADE de información, nin escasa nin excesiva

b) A CALIDADE da información: claridade, vocabulario preciso,  sen contradicións e congruente co mundo coñecido polos interlocutores

c) A ORGANIZACIÓN da información: ben estruturada, utilización de parágrafos, puntos e á parte...

Un texto é coherente cando os elementos que o forman manteñen unha relación de conexión. 

Para iso existen unhas regras:

1.-Regra de repetición: o tema vaise retomando ao longo do texto.

2. Regra de progresión temática: o texto debe desenvolverse coa aportación de información nova.

3.-Regra de non contradición. Os enunciados non deben contradicirse.

4.-Regra de relación: a realidade que se describe debe ser congruente co mundo coñecido polos interlocutores.

3) COHESIÓN entre as diversas partes que compoñen o texto. 
Esixe evitar léxico repetitivo, desorde sintáctica, oracións longas con anacolutos...
Procedementos de cohesión:

a) Léxicos: Repetición de palabras no texto. Recorrencia semática: sinónimos, hiperónimos, hipónimos, palabras comodín, metáforas, paráfrases.

b) Enlaces anafóricos e catafóricos (substitución): pronomes persoais, relativos, demostrativos, posesivos, adverbios de tempo e de lugar, palabras comodín.

c) Elipse: supresión de elementos que se sobreentenden.

d) Conectores:

- Indicar causa: por isto, por iso, polo tanto, por conseguinte...

- Ideas contrarias: non obstante, porén, pola contra...

- Engadir ideas novas: ademais, e tamén así mesmo...

- Aclarar ideas: é dicir, ou sexa, isto é...

- Ordenadores discursivos: son conectores extraoracionais que afectan a partes do text, por exemplo bloque, parágrafos... A finalidade dos ordenadores do discurso é explicitar o modo e a orde das informacións que se insertan no texto: para empezar, en primeiro lugar, por outra parte, finalmente, para concluír, por último, en fin...

e) Os signos de puntuación

f) Os tempos verbais: ten que haber unha correlación lóxica entre eles no texto.

4) GRAMATICALIDADE : propiedade que se refire ao uso correcto da lingua.


5) PRESENTACIÓN : boa caligrafía, uso de marxes...

As propiedades textuais

Gramática textual, a cohesión from vicloba

Adecuación, coherencia e cohesión

Adecuación, coherencia e cohesión de Luciano Fernández

O texto

Propiedades textuais 4º eso de trafegandoronseis

A situación da lingua baixo a ditadura

A situación da lingua baixo a ditadura

View more presentations or Upload your own.

Infinitivo conxugado

Unha das características do galego é a de posuír un infinitivo flexionado que é portador

dun morfema de persoa.
1.- O infinitivo conxugado é obrigatorio cando:

• O infinitivo ten suxeito distinto ó do verbo principal:
Xa me estrañaba non viren teus irmáns á festa.

• O suxeito sendo distinto ó do verbo principal, non está expreso e convén marcalo para evitar ambigüidade:
Sería mellor marcharmos desta cidade canto antes
Por cumprires todo o prometido, es ben merecente dunha recompensa
Para chegardes a Lugo antes da noite tendes que saír agora.

• En construcións reflexivas e con verbos pronominais:
Puxemos o espertador para erguérmonos cedo.




2.- O infinitivo conxugado pode utilizarse:

. Cando vai introducido por unha preposición e non forma parte dunha perífrase, aínda tendo o mesmo suxeito có verbo da oración principal.  
Teñen os labios cheos de chocolate por non lavaren a boca


 . Cando tendo o mesmo Suxeito está moi afastado do verbo da oración principal.


3.- O Inifinitivo conxugado non se utiliza:

• Cando é perífrase:
Temos que facer o xantar.

• Cando vai rexido por un verbo modal (QUERER, PODER, DEBER)
Queredes repartir o papel?

• Cando o infinitivo está rexido por un verbo causativo (MANDAR, FACER, DEIXAR, PERMITIR e sinónimos) e vén inmediatamente despois del, ou separado del soamente polo seu suxeito, se este está expresado por un pronome átono.
Deixas pasar as horas e non dás feito nada.
Ninguén o ve traballar en todo o día.
Sentinvos falar ata as cinco da mañá.

• Con verbos de movemento en construccións que teñen un valor de finalidade:
Vimos recoller o lixo.

• En xeral, cando o infinitivo ten o mesmo suxeito que o do verbo do que depende, e se atopa separado del por unha preposición esixida polo réxime do verbo.
Non vos esquezades de pechar ben as billas.

FORMACIÓN DO PLURAL

- As palabras rematadas en ditongo, vogal ou en –n engaden -s:

lei   -   leis

avó   -    avós

can  -    cans

- As palabras rematadas en consoante distinta de –n ou –s engaden –es:

Flor -  flores

- Os substantivos rematados en –s:

. Se son agudas engaden –es:

Siamés  -   siameses

. Se rematan en grupo consonántico, se son graves ou esdrúxulas, permanecen INVARIABLES, é dicir, presentan sincretismo.

o luns  -    os luns

o lapis   -    os lapis

o mércores   -    os mércores

- Os substantivos rematados en –l:

. Os monosílabos fan o plural engadindo –es

mel   -   meles

. As palabras graves engaden –es

túnel  -   túneles

. As palabras compostas con algún destes monosílabos engaden –es

ollomol  -    ollomoles

. As palabras agudas quitan o –l e engaden –is

animal  -  animais

- Os substantivos rematados en –x presentan sincretismo, polo que o número vén indicado polo artigo

o tórax   -    os tórax

- Os cultismos e os préstamos que rematan en calquera outra consoante, engaden -s

club  -   clubs

lord  -    lores

- Plural das palabras compostas:

. Se os dous compoñentes non están perfectamente soldados, o plural faise nas dúas palabras:

garda civil    -    gardas civís

. Se o composto está constituído por unha forma verbal ou palabra invariable e outro elemento, ou se os dous elementos están separados por un guión, só este segundo elemento vai en plural:

norte-africano    -     norte-africanos

galego-falante     -     galego-falantes

. Nas construcións con preposición só o primeiro elemento vai en plural:

estrela de mar   -      estrelas de mar

. Cando os dous elementos son substantivos e van separados, de maneira que o segundo modifica o primeiro, só recibe marca de plural o primeiro elemento:

sofá cama    -      sofás cama

cidade xardín     -        cidades xardíns

FORMACIÓN DO FEMININO

- Cando o masculino remata en vogal átona, fórmase o feminino cambiando o –o final por un  –a:

avogado – avogada

presidente – presidenta

- Se o masculina remata en vogal tónica, o feminino fórmase engadindo un –a:

avó – avoa

- Se o masculino remata en consoante distinta de –n , engádese un –a:

pastor – pastora

- Se o masculino remata en –ín, engade un –a:

pescantín  -  pescantina

- Se o masculino remata en –eu, cambia esta terminación por  –ía:

xudeu  -  xudía

- Se o masculino remata en –ón, desaparece o –n final e engade un –a:

patrón -  patroa

Se o substantivo é pexorativo, o feminino fórmase engadindo –a, é dicir, en –ona:

abusón -  abusona

- Se o masculino remata en -án, o feminino fórmase coa desaparición do –n final:

irmán – irmá

Se o substantivo é pexorativo, o feminino fórmase engadindo –a, é dicir, en –ana:

lacazán -  lacazana

- Ás veces, o feminino fórmase cun morfema derivativo:

actor -  actriz

rei  -   raíña

- Noutras ocasións, a oposición de masculino /  feminino   é a base de semantemas diferentes:

cabalo  -  egua

home  -  muller

- Ás veces, a oposición de xénero dáse só mediante o artigo:

o artista   -   a artista

- Con algúns animais, cómpre engadir ao seu carón a palabra “macho” ou “femia”:

leopardo macho  - leopardo femia

A oposición de xénero pode servir para:

-          Diferenciar seres polo sexo: o boi -  a vaca

-          Diferenciar seres polo tamaño ou pola forma externa. O feminino adoita designar o ser de maior tamaño: o cesto  -   a cesta

-          Diferenciar entre individual e colectivo:  o gran  -   a gra