A poesía galega durante a ditadura: Tres xeracións

Tres xeracións de poesía galega from trafegandoronseis

Castelao

Castelao from trafegandoronseis

Castelao de Marlou

 

 

 

https://vaidelingua.wordpress.com/2013/12/01/presentacions-sobre-a-xeracion-nos-e-castelao/ 

Otero Pedrayo

Ramón Otero pedrayo from trafegandoronseis

Vicente Risco

Vicente Risco de trafegandoronseis

A xeración Nós

A xeración nós de trafegandoronseis

Prezi atopado na rede de Rubén Brión Nieto:

Grazas á xenerosidade de Noemí Pazó:

Gnosnoe from trafegandoronseis

A Xeración Nós, por Lucía Rodríguez Frade



NACIONALISMO: BJÖRK, XERACIÓN NÓS E MERCEDES PEÓN

As Irmandades e Cabanillas

As irmandades e cabanillas de trafegandoronseis

 

Máis sobre Cabanillas:

 

https://pasouoquepasou.crtvg.gal/content/biografia-de-ramon-cabanillas

 

 https://www.youtube.com/watch?v=CKFCB2_8xd0&t=15s

Narrativa de posguerra

A narrativa despois da Guerra Civil, incluída a NNG from trafegandoronseis

A poesía galega durante a ditadura: Tres xeracións

Tres xeracións de poesía galega from trafegandoronseis

A literatura do exilio

A literatura do exilio from trafegandoronseis

A NARRACIÓN

Narrar é contar uns feitos que sucederon. O narrador conta, relata, refire unha historia (un feito real ou imaxinario no que suceden determinadas accións) que lle sucede a alguén (personaxes humanos ou non, reais ou ficticios, individuais ou colectivos) e desenvólvese nun determinado lugar e tempo. A narración interrómpese con frecuencia pola presenza de descricións, diálogos, aínda que é posible que unha narración por si soa chegue a constituír un texto propiamente dito. 

Por tanto, narrar é contar uns feitos reais ou imaxinarios cuns personaxes nun tempo e lugar determinados.

A narración utilízase principalmente nos textos literarios e xornalísticos, pero pode aparecer en calquera tipo de texto, incluída a conversa. A función predominante é a referencial, pero iso non implica que a intención comunicativa sexa necesariamente informativa, pode ser entreter, convencer, etc. É dicir, a narración aparece en contos e novelas pero tamén se dá a narración espontánea oral ou en xéneros xornalísticos de información como a noticia ou a reportaxe

1.- A ESTRUTURA BÁSICA dunha unidade narrativa é a seguinte:

•      Introdución ou situación inicial da que se parte. O narrador presenta os personaxes situándoos nun marco espazo-temporal determinado.
•      Desenvolvemento, conflito que altera a situación inicial e que desenvolve o proceso narrativo: as accións, acontecementos nos que se produce unha complicación problemática. 
•      Desenlace, no que se produce a resolución dos sucesos narrados.

O autor pode introducir alteracións a este tipo de estrutura básica que alteran a orde lineal:

•   Pódese prescindir da presentación e empezar a narración directamente no conflito, “in media res” 
•     Mesmo se pode iniciar o relato polo final. Ambas técnicas alteran a orde lineal. O autor pode prescindir do desenlace co que consegue un relato de final aberto e obriga ao lector a imaxinar posibles desenlaces.

Toda narración literaria ten, ademais, un sentido (finalidade): este é o motor que xera o relato. Non sempre é explícito e pode ocorrer que se infira do relato pero que non se inclúa nel. Un exemplo moi claro de “sentido explícito” é a sentenza (“moraleja” en castelán) dos contos tradicionais. O sentido é o que explica a finalidade do relato.

2.- HISTORIA E DISCURSO

En toda narración debemos distinguir en primeiro lugar entre historia (o que se conta), sucesión de acontecementos (accións) narrados, dispostos na súa orde temporal cronolóxica (tempo da historia) e causal, tal e como aconteceron, realizados por uns personaxes nun tempo e espazo determinados, e discurso (como se conta), o xeito como se conta a historia, as accións ordenadas conforme ao designio do autor; é dicir, a construción da historia, a secuencia dos feitos tal e como se presenta ordenada no texto.

3.- PERSONAXES

Segundo o seu papel na historia os personaxes poden ser protagonistas ou secundarios. Os protagonistas ou principais realizan unha serie de accións para conseguir uns obxectivos, son o motor da acción e están caracterizados de forma máis completa; outros personaxes (principais ou secundarios) axudan aos protagonistas a conseguir os seus obxectivos (aliados) ou lles poñen obstáculos (adversarios); os secundarios teñen unha participación menos relevante na acción e a súa caracterización é moi superficial.

Tamén pode aparecer un antagonista, que é o personaxe que se opón ás accións do protagonista e intenta que non consiga o seu propósito

Os personaxes poden ser planos, aqueles que responden durante toda a obra a un esquema establecido desde a súa aparición sen variar no desenvolvemento da acción. Normalmente este esquema tipo verá configurado por obras literarias anteriores, neste caso os personaxes serán arquetípicos. Unha segunda posibilidade é un tratamento fondo dos personaxes principais que responden a unha complexidade psicolóxica considerable e que, polo tanto, non serán facilmente reducibles a un esquema; estes son denominados caracteres redondos e van evoluíndo a medida que avanza a historia. 

4.- ESPAZO E TEMPO

O espazo pode estar concibido como un espazo obxectivo, é dicir, como un reflexo máis ou menos fiel do mundo real, ou ben como un espazo subxectivo cando aparece determinado pola percepción que o personaxe realiza desde a súa subxectividade. Pode ser exterior, rural ou urbano, ou interior cando a acción transcorre en espazos pechados.

En canto ao tempo, hai que diferenciar entre o tempo do discurso e o tempo da historia. O tempo da historia é o momento no que se sitúan os acontecementos, podemos dicir que é un tempo externo.
O tempo do discurso ou tempo interno ten que ver coa orde na que se narran os sucesos e coa súa duración. Cando o narrador relata os feitos na orde en que sucederon dise que é una  narración lineal -tempo lineal ou cronolóxico-, pero pode haber alteracións da orde que dean lugar a saltos temporais ou anacronías, que se producen cando hai discordancia entre a orde da historia, lóxica e lineal, e a orde do discurso, subxectivo e dependente do punto de vista. Hai dous tipos fundamentais de anacronías: a analepse (flash back), evocación de momentos anteriores, ou sexa, saltos temporais cara ao pasado, e a prolepse  (flashforward),  anticipación de acontecementos posteriores ao tempo da historia. O tempo pode ser in media res, cando o relato comeza polo medio da historia, logo hai un salto temporal cara atrás, co fin de informar ao lectorado dos acontecementos anteriores ao comezo da historia, para, finalmente, narrar os sucesos que acontecen ata o desenlace da mesma.
Por outra banda, o ritmo pode ser rápido, cando moito tempo é tratado en poucas liñas, ou lento cando a recreación dun momento temporal é tratado en moitas liñas ou en moitas páxinas porque o autor ou a autora considérao significativo para a historia que está a contar.

5.- NARRADOR E PUNTO DE VISTA

O narrador (ente de ficción encargado de contar a historia) pode relatar os feitos en primeira persoa, (narrador personaxe/narrador protagonista), en terceira persoa, (narrador testemuño dos acontecementos) ou mesmo en segunda persoa (como un desdobramento da primeira persoa):

O grao de coñecemento dos feitos por parte do narrador determina a perspectiva ou punto de vista, que pode cambiar ao longo do relato. O primeiro elemento estrutural na narración é o punto de vista xa que o problema previo á estruturación da materia narrativa é saber quen será o narrador e desde que punto de vista vai ser tratada. Atendendo á perspectiva podemos distinguir os seguintes narradores:

•          Punto de vista externo: o narrador é unha voz situada FÓRA da historia, conta feitos nos que on participou como personaxe, limítase a narralos “dende fóra”:

-     Narrador omnisciente: o narrador domina toda a historia, o que ocorre dentro e fóra de cada personaxe -mesmo os pensamentos e sentimentos-, antes e despois, pero non participa na historia.

-   Narrador observador (narrador obxectivista): só conta o que ve e o que oe (accións externas), como unha cámara fotográfica, sen saber (e polo tanto non pode contalo) o que pensan ou senten os personaxes. Ás veces esta voz pode estar dentro da historia, polo tanto, pode ser interno ou externo. Ex.: Crónica de una muerte anunciada).
 

-         Narrador editor: o escritor finxe que a obra non a escribiu el, senón que a atopou escrita e limítase a editala. Ás veces son cartas as que o autor di estar publicando. É unha técnica parecida á do “relato dentro do relato”, onde un personaxe narra a outro unha historia.(Utilizado xa en “Las mil e unha noites”).

•          Punto de vista interno: o narrador sitúase dentro da historia, como un dos personaxes que participan na acción. Hai varios tipos de narradores internos:

1.       Narrador protagonista: usa preferentemente a primeira persoa narrativa

2.       Narrador personaxe secundario, que pode alternar o uso da primeira e terceira persoa. (Ex.: as narracións de Sherlock Holmes).

3.  Narrador testemuña, presente como espectador, utiliza preferentemente a terceira persoa. Tamén pode utilizar a segunda.

6.- A NARRACIÓN PRESENTA OS SEGUINTES RASGOS LINGÜÍSTICOS:

•  Uso do perfecto para enunciar os feitos e do imperfecto para presentar o desenvolvemento das accións, aínda que alterna co presente histórico para achegar o lectorado ao momento do ocorrido e para evitar a reiteración abusiva do pretérito:  Chegou cedo, Camiñaba pola rúa cando escoitou un berro
•   Predominio de oracións enunciativas
•   Relevancia de complementos circunstancias de lugar e tempo. As expresións temporais permiten a progresión no acontecer dos feitos: mentres, logo, despois, ao principio...
•  Utilización de subordinadas adverbiais de causa, finalidade e consecuencia e de coordinadas copulativas que permiten a organización lóxica das accións. A utilización dunhas ou doutras fai variar o ritmo narrativo: as oracións breves con coordinación crean un ritmo rápido, mentres que as oración longas con subordinadas fan que o ritmo sexa máis lento.
•  Presenza dos estilos directo e indirecto, ou sexa, diálogos: Contestoulle: -Boh!; Lembroulle que era tarde.
•  Utilización de verbos de movemento, acción e lingua: Correu tras ela; Díxolle que non estaba
  
•  Emprego de adverbios deícticos de lugar e tempo: Ocorreu alí; Coñeceuno onte
• Presenza de substantivos que amosan novas realidades.
• Secuencias descritivas.
  

En resumo, cales son so cinco elementos da narración?

-          Narrador: interno (1ª persoa) ou externo (3ª persoa)

-          Personaxes: principal (protagonista) e secundarios. Pode aparecer un antagonista.

-          Lugar: aberto ou pechado; real, imaxinario ou fantástico

-        Tempo: desde o principio, a metade da historia (o máis frecuente) ou desde o final; tempo externo ou tempo interno.

-          Acción: formulación, nó e desenlace

Que outros elementos debemos ter en contar para a redacción dun texto narrativo?:

-  .-   División do texto narrativo en capítulos ou secuencias.

-  .-  Introdución de descricións de persoas, lugares ou obxectos.

-  .- Introdución de diálogos entre personaxes.

-  .- Creación ou non de suspense.

-  .- Final aberto ou pechado.

 .-.-Uso de expresións espaciais (aquí, alí, diante, máis atrás...) e temporais (entón, onte, ao mesmo tempo...)

-  .-  Uso preferentemente de verbos en pasado como o imperfecto (cantaba) ou o o perfecto  (cantou).

-  .-   Uso de verbos de acción ou de lingua (dicir).

O TEXTO NARRATIVO. A NARRACIÓN NON FICCIONAL

Hai outro tipo de narracións, as non ficcionais, nas que non cabe inventar nada, nas que se atopan sucesos históricos, sucesos que ocorreron realmente e tal como ocorreron. Nestas, o autor é o narrador e non pode nin debe inventarse nada, debe limitarse a contar verazmente o que sabe dos feitos que narra. Si pode, en cambio, comentar os feitos que narra, sempre que non confundan os feitos cos comentarios.

Aparte estas diferenzas, este tipo de narracións emprega moitos dos recursos dos relatos ficcionais. Predomina nelas a orde cronolóxica, aínda que non sexa imposible outra orde. 

Cada vez que contamos algo a alguén, sexa de palabra ou por escrito e calquera que sexa o tema ou os motivos, non estamos máis que contando unha historia e, polo tanto, narrando. O acto de contar ou narrar é un dos procedementos básicos da comunicación humana: todos e todas somos narradores en distinta medida e en máis dunha ocasión, por exemplo, cando lle contamos unha película a un compañeiro ou unha anécdota que nos pasou.

Otero Pedrayo

Ramón Otero pedrayo from trafegandoronseis

Vicente Risco

Vicente Risco de trafegandoronseis

A xeración Nós

A xeración nós de trafegandoronseis

As Irmandades da Fala e Cabanillas

As irmandades e cabanillas de trafegandoronseis

Castelao

Castelao from trafegandoronseis

Empezamos a escribir (4)

Seguimos coa descrición.

Desta volta, faremos a descrición dunha persoa

1.- Elixe a persoa:

2.- Datos básicos

Nome:

Apelidos:

(Tamén podemos utilizar un Alcume)

Data de nacemento:

Cidade:

Profesión:

3.- Caracterización:

Estatura

Complexión

Aspecto

Cabelo

Ollos

Vestimenta

Carácter

Trazos e particularidades

4.- Con algúns destes elementos realiza comparacións ("O seu nariz puntiagudo é coma un alfinete", "as súas orellas semellan finos fíos de veludo"

5.- Asemade, transforma algúns destes mesmos elementos en metáforas  ("na súa cara, baixo finos fíos de veludo -cellas estreitas e suaves-, dous soles saltaríns -ollos") ou imaxes ("os seus ollos son rubís" -brillantes-)

Hai escritores que se deteñen a facer minuciosas descricións dos seus personaxes, revelando ao lector as características físicas e a indumentaria dos mesmos con todo luxo de detalles.

Agora es ti quen debe elaborar un retrato. Lembra!: primeiro facemos un borrador antes da redacción definitiva que entregaredes.

Lembra o que xa explicamos anteriormente:

Se nos limitamos a describir os rasgos físicos (cara, boca, ollos, cabelo, corpo...) estamos facendo unha prosopografía. Se nos fixamos na súa maneira de ser, nos rasgos psíquicos (carácter, comportamento...) estamos facendo unha etopea. Se combinamos ambos aspectos, o máis frecuente, o que temos é un retrato. E por certo, lembrade que abondan os adxectivos.
Xurxo era un mozo algo tímido que atopaba no baile a mellor terapia para os seus complexos, contradicións e depresións de adolescente. Fisicamente no pode dicirse que Xurxo tivese algún rasgo que destacara pola súa singular beleza, agás, quizais, os seus beizos grosos e sensuais.
O tío Lucas era máis feo ca Picio. Fórao toda a súa vida, e xa tiña preto de corenta anos. Porén, poucos homes tan simpáticos e agradables terá botado Deus ao mundo. Logo viña a voz, vibrante, elástica, atractiva. Chegaba despois o que aquela voz dicía: todo oportuno, discreto, enxeñoso, persuasivo.

 A caricatura é a descrición dunh persoa, pero de forma burlesca, esaxerando os rasgos e deformando o seu aspecto. Utiliza os mesmos recursos ca o retrato, pero as comparacións e as metáforas serven para ridiculizar. Normalmente, as comparacións dos trazos do personaxe fanse con realidades consideradas baixas ou vulgares, ou ao revés mediante a elevación de realidades vulgares, que se presentan ironicamente como perfectas. Asemade, utilízanse adxectivos que destacan eses rasgos que serven para ridiculizar, xogos de palabras e hipérboles.
 

 E estoutro:

Para describir unha persoa debemos seguir estas indicacións básicas:

• Despois de observar e reflexionar sobre a persoa que imos describir, organizaremos a información que nos parece máis destacada. A observación pode ser física ou mental, se imos describir a alguén que non está connosco, pero a quen coñecemos.
• Seguiremos unha orde, do máis xeral ao máis particular:

1. Indicaremos o seu xénero (un home, unha muller, un rapaz... )
2. Diremos a súa idade (naturalmente será a idade aproximada na maior parte dos casos: é unha nena de meses, un vello, unha velliña, un señor maduro, unha moza nova, terá uns vinte anos, andará polos corenta, etc.
3. Citaremos a súa aparencia xeral: fermoso, feo, atlético, de aspecto canso, musculoso..
4. Sobre a súa talla indicaremos se é unha persoa alta, baixa, anana, delgada, fraca, barriguda etc.
5. A continuación describiremos a súa cara, pois é elemento das persoas no que máis nos fixamos e que o máis nos identifica. Ao falar da cara iremos tratando os distintos elementos: a súa forma (ovalada, cadrada, ancha...), o cabelo (abundante ou escaso, negro, loiro, ondulado, liso...), os ollos (grandes, pequenos, vivaces, alegres, claros, escuros, azuis, verdes...), os labios (grosos, finos, carnosos...), a fronte (ampla, pequena...) etc.
6. Se é o caso falaremos dalgunha característica particular que teña a persoa descrita: calvo, bigote, barba, algunha mancha ou marca significativa.
7. A continuación, xa para rematar o retrato físico, falaremos da súa vestimenta.
8. Finalmente daremos información sobre o seu carácter: diremos se é unha persoa amable, sociable, antipática...

Non é obrigatorio seguir necesariamente esta orde; son posibles outras organizacións, pero sempre debe existir unha organización determinada, evitaremos dar a sensación de saltar dun lado a outro sen orde concreta.

A exposición oral na aula

Levamos varias exposicións e estou vendo varios defectos en case todas e todos vós, polo que cómpre lembrar algunhas normas de como se debe facer correctamente este tipo de traballos.

Toda exposición oral responde a un plan de traballo que debe pasar polas seguintes fases:

1.- Elixe o tema e ponlle un título

2.- Documentación: obtén información por distintos medios sobre aquilo que investigas (xornais, enciclopedias, Internet...)

3.- Selección e Ordenación: selecciona aquilo que consideras máis interesante de toda a documentación que reuniches. Logo reelabora o guión previo para facer o definitivo, que usarás na exposición. Este guión é unha guía, un esquema sintético cos enunciados dos apartados da túa exposición, algo así como un mapa de todos os "lugares" polos que vas ter que pasar na presentación da túa exposición. O guión debe permitirche incluír na túa exposición o material complementario que creas oportuno (debuxos, fotos, fotocopias...). Marca nel en que punto da exposición vas usar cada cousa.

4.- Elaboración dun guión: anota todos os apartados dos que vas falar.

5.- Elocución: unha exposición oral non debe consistir na lectura nin no recitado memorístico dun texto. Debes presentar os contidos que coñeces mediante un discurso oral elaborado nese momento (aínda que evidentemente a elaboración xa a planificaches antes no guión-esquea e os contidos debes sabelos).

CONSELLOS PARA A ELOCUCIÓN:

1.- Ao principio é normal estar nervioso. Pero... hai que atreverse! Se se traballa e se teñen as ideas claras, sairá ben: triunfarase.

2.- Ensaia na casa. Así saberás se a exposición se axusta ao tempo de que dispós e mesmo poderás facer os cambios que creas necesarios. Se sodes dous debedes estar ben sincronizados, saber que é o que fai cada un, cando se empregan os medios audiovisuais, etc

3.- Podes facer a exposición sentado ou de pé, pero tenta ter o guión a man.

4.- Procura ser natural nos recursos fónicos. Procura un ton de voz axeitado (nin moi alto nin moi baixo), vocaliza ben, fai as pausas oportunas para que se te entenda sen esforzo. Procura unha dicción sosegada, non fales nin rápido nin moi lento.

5.- Evita os tics e os excesos no uso de sons que repetimos para encher os baleiros do noso discurso (ehhhhh, pois., ou sexa....)

6.- Non xesticules en exceso (só algo de teatralidade explicativa), pero tampouco sexa unha estatua. Lembra que non se fala coas mans nos petos.

7.- Mira para o público e non para o teito ou para o chan (ou as pantasmas). Alterna as túas miradas cara ao público, é dicir, non te centres só nunha persoa do auditorio.

8.- Inclúe o sentido do humor na exposición. Podes contar algunha anécdota que veña ao caso co que estás expoñendo, pero sen recorrer ao chiste fácil.

9.- Lembra que unha exposición oral non é só falar. Adorna as túas palabras cos esquemas, gráficos... Podes ter un apoio tecnolóxico, como por exemplo unha presentación en power-point que ilustre o que explicamos con palabras; con pouco texto, en cores lexibles, letra grande, simple, clara e con imaxes.

10.- Non ler o que desexamos comunicar, entendelo, aprendelo e explicalo, pero sen dar sensación de largar todo de memoria. Ler unha pantalla que estamos mostrando non ten sentido.

Empezamos a escribir (3)

A DESCRICIÓN

Describir é explicar como son os seres, obxectos, paisaxes e lugares, ou realidades abstractas. Ou sexa, é coma unha pintura feita con palabras. A descrición conleva a enumeración das partes que compoñen o elemento, a mención das súas características e a súa situación no espazo.

O texto descritivo adoita presentar un tema (obxecto, persoa, lugar, etc) ao que se lle atribúen unha serie de propiedades ou calidades, que responden á pregunta "como é?" e funcións, que responden á pregunta "que fai ou para que serve?"
 En descricións breves como María é encantadora o suxeito expresa o tema e o atributo unha propiedade. Nas máis complexas, o tema principal adoita presentar diversos elementos aos que á súa vez se lles atribúen propiedades. No seguinte texto subliñamos os elementos referidos ao tema principal, que é "o esquío común": O esquío común pertence á orde dos roedores. Ten o rabo longo e as orellas sobresáenlle en forma de pincel. O seu pelo é de ton acastañado.

CARACTERÍSTICAS LINGÜÍSTICAS DA DESCRICIÓN:

O texto descritivo presenta unha serie de características estruturais, gramaticais e léxico-semánticas que o diferencias dos outros tipos de textos:

1.- Organización da información conforme a un criterio espacial: do conxunto ás partes, de arriba a abaixo, de lonxe a perto, de dentro á fóra, de esquerda a dereita...

2.- Predominio de clases de palabras que se empregan para denominar os elementos da realidade descrita (substantivos) e para informar sobre as súas características (adxectivos).

3.- Relevancia de palabras que sitúan os elementos no espazo (adverbios de lugar e locucións).

4.- Uso de verbos en presente ou pretérito imperfecto.

5.- Predominio de oracións atributivas (cos verbos ser e estar). Outras construcións sintácticas frecuentes son as comparativas e as adversativas.

6.- Sintaxe sinxela, con preeminencia da coordenación sobre a subordinación.

7.- Uso de procedementos de cohesión específicos. Ademais dos conectores espaciais, é propio dos textos descritivos o emprego de diversos procedementos de relación léxico-semántica entre palabras: sinonimia, antonimia, derivación, hiponimia e hiperonimia.

CLASIFICACIÓN DOS TEXTOS DESCRITIVOS:

A) Segundo a maneira de representar a realidade, a descrición pode ser:

1.- Realista ou obxectiva: o observador pretende dar unha visión do obxecto tal como é, polo que interesa o detalle, a veracidade. Este tipo de descrición adoita aparecer nos textos académicos, xurídico-administrativos e xornalísticos.

2.- Subxectiva: a visión do obxecto está condicionada por un criterio persoal. Nestas descricións a intención do autor será idealizar (descrición idealizada), deformada (descrición satírica -esaxeran as propiedades descritas-), transmitir impresións producidas no observador (-importan máis as impresións ca o obxecto en si-). Este tipo de descrición é propia do discurso literario e da publicidade.

Así pois, cando explicamos as características de algo, podemos reflectilas de dúas maneiras: obxectivamente, é dicir, tal como son; ou subxectivamente, ou sexa, tal e como as vemos nós (é unha visión persoal das cousas polos sentimentos e emocións que en nós provocan).
Nas seguintes descricións dunha "sandía" está claro que a primeira é obxectiva e a segunda é subxectiva:

A sandía é unha planta con talo verdoso e flexible, de tres ou catro metros de longo, follas partidas en segmentos redondeados e de cor verde escura, flores marelas, froito case esférico e pode chegar a pesar 20 quilogramos. Ten a corteza verde e a polpa encarnada e doce, entre a que se atopan numerosas pebidas negras e aplastadas.

Durante o xantar, Xiana recibiu unha agradable sorpresa: no seu prato de sobremensa atopou unha tallada de sandía de cor vermella e aspecto apetitoso.

Gústalle moito o contraste entre a polpa encarnada e as pequenas pebidas negras. Percibiu o seu aroma característico e o seu doce e refrescante sabor.

Era a primeira tempada e, para Xiana, un signo inconfundible de que cehgara o verán.

B) Segundo o tema da descrición:

1.- Descrición de persoas e seres da natureza.

2.- Descrición de obxectos.

3.- Descrición de espazos: paisaxes rurais ou urbanos e ambientes.

4.- Descrición de realidades abstractas (sentimentos, sensacións, conceptos)

1.- A descrición das persoas.
Se nos limitamos a describir os rasgos físicos (cara, boca, ollos, cabelo, corpo...) estamos facendo unha prosopografía. Se nos fixamos na súa maneira de ser, nos rasgos psíquicos (carácter, comportamento...) estamos facendo unha etopea. Se combinamos ambos aspectos, o máis frecuente, o que temos é un retrato. E por certo, lembrade que abondan os adxectivos.
Xurxo era un mozo algo tímido que atopaba no baile a mellor terapia para os seus complexos, contradicións e depresións de adolescente. Fisicamente no pode dicirse que Xurxo tivese algún rasgo que destacara pola súa singular beleza, agás, quizais, os seus beizos grosos e sensuais.
O tío Lucas era máis feo ca Picio. Fórao toda a súa vida, e xa tiña preto de corenta anos. Porén, poucos homes tan simpáticos e agradables terá botado Deus ao mundo. Logo viña a voz, vibrante, elástica, atractiva. Chegaba despois o que aquela voz dicía: todo oportuno, discreto, enxeñoso, persuasivo.

 A caricatura é a descrición dunh persoa, pero de forma burlesca, esaxerando os rasgos e deformando o seu aspecto. Utiliza os mesmos recursos ca o retrato, pero as comparacións e as metáforas serven para ridiculizar. Normalmente, as comparacións dos trazos do personaxe fanse con realidades consideradas baixas ou vulgares, ou ao revés mediante a elevación de realidades vulgares, que se presentan ironicamente como perfectas. Asemade, utilízanse adxectivos que destacan eses rasgos que serven para ridiculizar, xogos de palabras e hipérboles.


2.- A descrición dos obxectos.

Para describir un obxecto debemos fixarnos ben, tanto no seu aspecto xeral como os elementos a describir e as súas características.

Exercicio de descrición dun obxecto: 

https://www.edu.xunta.es/espazoAbalar/sites/espazoAbalar/files/datos/1367233647/contido/ODE_retrato/retrato/como_elaborar_unha_descricin.html

 

3.- A descrición de espazos.

Cando describimos lugares ou paisaxes temos que ter en conta os diferentes elementos que aparezan: casas, elementos da natureza, persoas, etc. Non é, polo tanto, unha soa cousa a que temos que describir, senón todo o conxunto. Para isto debemos elixir a perspectiva, situarnos nun lugar desde o cal imos contar como é esa paisaxe; debemos ter en conta se pretendemos dar unha visión panorámica ou deternos en cada un dos elementos que integran esa paisaxe describíndoos minuciosamente; seguir unha orde na descrición, ou do xeral ao particula ou ao revés, do afastado ao que está máis achegado...

Os pasos que debemos seguir, por tanto, son os seguintes:

- Elixir o lugar que se vai describir.

- Elixir a perspectiva desde a que se vai describir.

- Concretar se se vai ofrecer só unha visión panorámica ou se se vai reparar en cada elemento que se seleccione.

- Elixir a orde na que se vai describir.

- Observar atentamente a paisaxe e seleccionar os elementos percibidos por cada un dos sentidos, caracterizándoos con adxectivos, personificacións, comparacións e metáforas.  Concello de Calvos de Randín:
Conxunto de serras sudoccidentais da provincia de Ourense (Laboreiro, Queguas, Quinxo, Santa Eufemia, Cruz de Piñeiro, Xurés, Pisco e Pena), de natureza basicamente granítica, que forman unha unidade xeográfica e ecolóxica coas serras portuguesas (Peneda, Soajo, Amarela e Gerês) e flanquean o val do río Limia. Ademais deste e do río Salas, que se encontran parcialmente encorados, no espazo natural abundan os corgos e cursos fluviais de pequena entidade. Pertence á rexión eurosiberiana, provincia atlántica-europea e subprovincia cántabro-atlántica, e constitúese nun sector bioxeográfico exclusivo, o xuresiano.
Orografía especialmente abrupta, sobre todo nas serras de Xurés e Santa Eufemia e nos montes do Quinxo, con extensos rochedos e fortes pendentes. As serras de Laboreiro, Queguas, Pisco e Pena amosan unha morfoloxía máis suave. Importantes mostras de modelado glaciar. Ademais das áreas rochosas, extensas matogueiras de uceiras, xestas, piornos, xaras e toxos dominan abas e cumios do espazo natural, sobre todo entre os 500 e os 1.000 m sobre o nivel do mar, con escasas mostras de arboredo. Bosquetes de carballos cerquiños, bidueiros e teixos, nas partes elevadas das serras máis abruptas. En ladeiras a baixa altura hai formacións de carballo común, mesturado aquí con sobreiras, acivros, érbedos, loureiros e castiñeiros. Pequenos rodais de aciñeiral. Algunhas repoboacións de piñeiro rubio e piñeiro bravo. Soutos de castiñeiros e bosques de ribeira completan o arboredo. No val de Riocaldo e na área Requiás-Guntumil encóntranse os solos máis profundos, con cultivos e pradarías. O espazo natural afecta parcialmente a dous encoros, o de Lindoso e o do Salas. En conxunto, espazo moi pouco poboado, con escasos lugares e aldeas e extensas áreas deshabitadas.

4.- Descrición de realidades abstractas (sentimentos, sensacións, conceptos)
Descrición de sensacións olfactivas, táctiles, visuais, auditivas...

A xeración Nós

A xeración nós from trafegandoronseis

As Irmandades da Fala

Irmandades da fala from trafegandoronseis